Inspirerende visies voor de kinderopvang

Inspirerende visies voor de kinderopvang

In Nederland inspecteert de GGD de kwaliteit van de kinderopvang. Eén van de bronnen die daarvoor wordt gebruikt is het pedagogisch beleidsplan. In een pedagogisch beleid maak je duidelijk hoe je werkt en waarom je dat zo doet. Vaak lees je in dit plan door welke pedagoog of pedagogen de kinderopvangorganisatie zich laat inspireren. Maar welke pedagogen zijn dit nu precies? En wat is hun visie?

Hoera, er is een plaatsje beschikbaar.

Toen ik startte met DoenKids wist ik niet veel meer over kinderopvang dan de gemiddelde Nederlander. Direct na mijn zwangerschapsverlof van mijn eerste zoon in 2007, bracht ik hem 3 dagen in de week naar het kinderdagverblijf dat het dichts bij ons huis lag. Een rondleiding van een zeer vriendelijke pedagogisch medewerker door de verschillende ruimtes, volstond om mijn nog ongeboren kind in te schrijven.

Na een verhuizing  van Zeeland naar Overijssel in 2008, veranderde Sepp en zijn jongere broertje Loek uiteraard ook van kinderdagverblijf.  Op dat moment mocht je als werkend ouder blij zijn dat er ergens een plekje vrij was. Mij bewust verdiepen in de pedagogische visie van het kinderdagverblijf? Heel eerlijk gezegd stond ik daar niet eens bij stil. Veel te blij was ik dat het me überhaupt gelukt was om voor de jongens op tijd een nieuwe plek te kunnen vinden zodat ik mijn werk weer kon hervatten.

Over een vuurtje springen en lekker doen wat je zelf wilt.

Vanuit mijn achtergrond, animatie op recreatiebedrijven, heb ik me nooit verdiept waarom we de activiteiten aanboden aan de kinderen. De activiteiten moesten vooral leuk zijn, de activiteit was het doel op zich. Binnen de kinderopvang werkt dat anders. Leuk mag het zeker ook zijn, maar het waarom krijgt binnen de kinderopvang ook aandacht.

Na de start met DoenKids leerde ik snel meer over diverse pedagogische visies. Ik hoorde over een “Reggio-benadering”  en over de “Gordon-methode” maar eerlijk gezegd had ik totaal nog geen idee waar dit voor stond. In mijn tijd op de basisschool, de jaren ’80, verlieten enkele klasgenootjes onze school toen in Goes de eerste Zeeuwse Montessorischool geopend werd. Mij was verteld dat je daar  “lekker zelf mag bepalen wat je gaat doen in de les”. So far mijn kennis wat betreft Maria Montessori. Mijn ouders stonden hier in ieder geval heel sceptisch tegenover. Maar net als bij mij, ontbrak het hen aan kennis om goed te kunnen oordelen over het hoe en waarom. En onbekend maakt onbemind zeggen ze wel eens.

Veel later gingen kinderen van mijn collega’s naar de Vrije School en ouders werden uitgenodigd om tijdens het St. Jansfeest over het vuur te komen springen. Zo leerde ik heel summier wat meer over de antroposofische visie van Rudolf Steiner. Een aantal namen van pedagogen kwam ik steeds opnieuw tegen en om beter te begrijpen waar welke pedagoog nu eigenlijk voor stond riep ik hulp in van Google en Wikipedia.

Welke visies zijn het meest bekend binnen de kinderopvang?

Deze opsomming is zeker niet volledig maar onderstaande pedagogen of psychologen ben ik tot nu het vaakst tegengekomen in mijn kennismaking met verschillende kinderdagverblijven.

Rudolf Steiner

Rudolf Steiner was een Oostenrijkse filosoof en de grondlegger van de antroposofie. Het woord antroposofie is een samentrekking van antropos (de mens) en sofia (wijsheid), maar Rudolf Steiner noemde het ook ‘geesteswetenschap’. Steiner stelt dat ieder kind uniek is. Rust, ritme, zintuigontwikkeling en natuur zijn punten waar veel aandacht aan wordt geschonken. De basis voor verstandelijke ontwikkeling is creativiteit met nadruk op de gevoelsontwikkeling en kunstzinnige vorming. Belangrijk is concentratie; dit bevorder je door een rustige omgeving aan te bieden. Warme belangstelling van volwassenen en de natuur leert kinderen respect.

quote-our-highest-endeavor-must-be-to-develop-free-human-beings-who-are-able-of-themselves-rudolf-steiner-48-36-46

Howard Gardner –meervoudige intelligentie

De Amerikaanse prsycholoog Howard Gardner introduceerde in 1983 zijn theorie van MI, meervoudige intelligentie.  Gardner gaat er vanuit dat een IQ-test niet alles zegt over je intelligentie. Er zijn namelijk verschillende intelligenties. In de kinderopvang en in het onderwijs wordt naast de term “intelligentie” ook wel gesproken over “knap” of “slim”. De verschillende intelligenties volgens de theorie zijn:

  1. verbaal/linguïstische intelligentie (taalslim)
  2. logisch/mathematische intelligentie (rekenslim)
  3. visueel/ruimtelijke intelligentie (beeldslim)
  4. muzikaal/ritmische intelligentie (muziekslim)
  5. lichamelijke/kinesthetische intelligentie (beweegslim)
  6. interpersoonlijke intelligentie (samenslim)
  7. intrapersoonlijke intelligentie (zelfslim)
  8. natuurgerichte intelligentie (natuurslim)

Later voegde Gardner er nog een negende intelligentie aan toe, namelijk existentiële intelligentie (filosofeerslim).

quote-the-biggest-mistake-of-past-centuries-in-teaching-has-been-to-treat-all-students-as-howard-gardner-52-22-01

Thomas Gordon– de ‘Gordon-methode’

Thomas Gordon was een Amerikaanse psycholoog die bekend werd omdat hij een communicatie methode ontwikkelde voor effectieve omgang met kinderen; de Gordonmethode. Hij introduceerde begrippen als ‘actief luisteren’, de ‘ikboodschap’. Het is een methode die werkt bij de peuter die alles zelf wil doen, maar ook bij de puber die zich tegen de ouders afzet. Door te luisteren en conflicten harmonieus op te lossen, creëer je een sfeer waarbij kinderen zich begrepen voelen en breng je ze effectief verantwoordelijkheidsbesef bij.

quote-an-adolescent-does-not-rebel-against-his-parents-he-rebels-against-their-power-if-parents-thomas-gordon-81-27-60

Emmi Pikler (Lóczy-methode)

Emmi Pikler was een Hongaars-Oostenrijkse kinderarts en pedagoog in het Lóczy ziekenhuis, hier is haar methode naar vernoemd. Zij ging er vanuit dat kinderen zich het beste ontwikkelen als de ontwikkeling een natuurlijk verloop krijgt. Zij stelde dat wanneer kinderen ontdekken en leren in hun eigen tempo – zonder hulp en stimulans van een volwassene – ze beter leren zitten, staan, praten en denken.

Vrije beweging, vrij spel en een respectvolle verzorging zijn de sleutelwoorden in de visie van Emmi Pikler.

Maria Montessori

Maria Montessori was een Italiaanse arts en hoogleraar in de antropologie. In opdracht van de regering stichtte zij in de sloppenwijken van Rome kinderopvanghuizen. Zij had een voor die tijd geheel nieuwe en zeer moderne aanpak van opvoeding en onderwijs. Zij ging uit van de volgende vragen: Hoe ontwikkelt een kind zich? Wat heeft het kind nodig in zijn ontwikkeling? Volgens Maria Montessori is ieder kind anders en ontwikkelt elk kind zich in zijn eigen tempo. Elk kind moet zoveel mogelijk maatwerk aangeleverd krijgen. De kern van het Montessori-leren is “help mij het zelf te doen”.

quote-do-not-tell-them-how-to-do-it-show-them-how-to-do-it-and-do-not-say-a-word-if-you-tell-maria-montessori-84-39-97

Janusz Korczak

Janusz Korczak was een Poolse kinderarts en stichtte in 1912 een weeshuis voor Joodse kinderen. Hier probeerde hij in de dagelijkse praktijk van een kindertehuis, zijn pedagogische ideeën, waarin de rechten van kinderen centraal staan, te realiseren. Kernbegrippen in zijn visie zijn: respect, rechtvaardigheid, participatie, dialoog en zelfreflectie. Kijk goed naar de kinderen. Met verwondering, ook en vooral als je ze al heel lang kent. Hun en jouw behoeften moeten op elkaar afgestemd worden. Steeds blijven zoeken: wat houdt dit kind bezig, waarin verschilt dit kind van anderen, hoe ben ik als opvoeder ten opzichte van dit kind, reageer ik impulsief op de groep of neem ik even afstand? Dit alles betekent niet dat er geen regels moeten zijn, want Korczak geloofde juist erg in de structuur die regels de kinderen bieden. Alleen moet je ervan uitgaan dat kinderen mede bepalen hoe regels, het dagritme en rituelen eruit zien.

quote-children-are-not-the-people-of-tomorrow-but-people-today-they-are-entitled-to-be-taken-janusz-korczak-77-95-50

Loris Malaguzzi (Reggio Emilia)

Loris Malaguzzi werd geboren in een klein dorpje in de Noord-Italiaanse provincie Reggio Emilia, waarnaar zijn pedagogiek later vernoemd werd.  Hij gaat uit van de visie “Kijk niet naar wat kinderen ‘nog niet’ kunnen (lezen, schrijven, fietsen…) maar kijk naar wat ze allemaal wél kunnen”. Een van de ideeën van Reggio Emilia is dat kinderen elkaars ‘eerste pedagoog’ zijn. Volwassenen ziet men als ‘tweede pedagoog’ en de omgeving als ‘derde pedagoog’. De omgeving wordt zo ingericht dat deze de creativiteit die ieder kind van nature bezit, stimuleert. Daarbij is aandacht voor architectuur, inrichting, lichtval en de kleurkeuze van meubels en materialen.

Alle kinderen zijn uniek en dat is niet vanzelfsprekend.

In gesprekken met andere moeders ben ik blij dat ik  dankzij een leerzame inspiratiedag bij de Knapvilla van Hanneke Lokhoff kennis heb gemaakt met meervoudig intelligentie. Je wordt je bewuster van de talenten van je eigen kinderen. Zo heb ik echt een “taalknap” kind in huis die dol is op boeken lezen en bij mijn andere zoon zie ik hoe ontzettend “samenslim” en “beweegslim” hij is. Daar met andere ouders over praten is vaak echt een eyeopener. Bij Hestia Kinderopvang in Amsterdam leerde ik van Ileen Purperhart waar de Reggio manier van werken voor stond en hoe zij dit in praktijk brengt binnen haar organisatie.

In iedere visie lees je wel dat ieder kind uniek is. Dat lijkt zo vanzelfsprekend maar om daar echt iedere dag weer heel bewust mee bezig te zijn, in je werk in de kinderopvang en/of als moeder, inspireert het lezen en leren over deze pedagogen enorm.

Meer lezen?

Uitgebreide beschrijvingen van diverse pedagogen kun je lezen in de reeks “ Vernieuwende pedagogen” die het tijdschrift “ Kinderopvang” in 2003 publiceerde. http://www.nji.nl/Inspiratiebronnen

Door welke pedagogische visies of concepten laat jouw organisatie zich inspireren? Hoe vertalen jullie pedagogische inspiratiebronnen, theorieën en concepten naar de praktijk van alle dag? Wij zijn benieuwd naar jullie reacties!

 

Deel deze post

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on email

Gratis demo

Vraag via onderstaand formulier een gratis demo aan of per telefoon en dan nemen we zo snel mogelijk contact met je op.